Twee getallen zijn een adres
Een coördinaat is een punt in een plat assenstelsel: een X-waarde en een Y-waarde, gemeten in meter vanaf één nulpunt. Dat punt is het adres van je gebouw.
Je hebt dat adres nodig voor vier dingen:
Modelcoördinatie — stabiliteit, technieken en architectuur vallen alleen samen als iedereen vanuit hetzelfde nulpunt vertrekt.
Vergunning — het omgevingsloket en de kadastrale onderlaag verwachten je gebouw op de juiste plek.
Terrein en landmeter — sonderingen en perceelgrenzen komen binnen in RD of Lambert.
Context en GIS — luchtfoto's, GRB en 3D-stadsmodellen sluiten alleen aan als je op coördinaten staat.
De drie stelsels in onze contreien
| RD | Lambert 72 | Lambert 2008 |
Gebruikt in | Nederland | België | België |
EPSG-code | 28992 | 31370 | 3812 |
Beheerder | Kadaster (RDNAP) | NGI | NGI |
Projectie | Stereografisch, vanuit de OLV-toren in Amersfoort | Kegelprojectie van Lambert, aangepast aan de vorm van België | Dezelfde kegelprojectie, rechtstreeks op ETRS89 |
X-bereik | 0 – 285.000 | 15.000 – 297.000 | 515.000 – 800.000 |
Y-bereik | 300.000 – 630.000 | 21.000 – 246.000 | 520.000 – 750.000 |
Alle drie zijn het platte X/Y-stelsels in meter. Dezelfde taal, een ander dialect — en de werkwijze in Archicad is voor alle drie identiek. Alleen de getallen verschillen.
Elk land ligt op zijn eigen coördinaten.
Herken het stelsel aan de getallen
RD — de Y is altijd fors groter dan de X.
Lambert 72 — beide waarden zijn vijf- tot zescijferig en van dezelfde orde.
Lambert 2008 — ook twee waarden van dezelfde orde, maar merkbaar hoger dan Lambert 72, in X én in Y.
Kijken is geen weten. Spreek altijd expliciet af in welk stelsel er gewerkt wordt.
Waarom België twee Lamberts heeft
Lambert 72 dateert uit 1972 en is opgemeten met theodoliet en meetketting, op een rekenmodel dat speciaal op België past. Vijftig jaar lang de standaard.
Toen kwam gps. Satellieten meten in het Europese ETRS89. Naar Lambert 72 moet je omrekenen, en elk softwarepakket doet dat net iets anders.
Lambert 2008 gebruikt dezelfde kegelprojectie, maar rechtstreeks op ETRS89. Een gps-meting gaat er zonder omweg in.
De eerste versie van het nieuwe stelsel lag zo dicht bij Lambert 72 dat je een verwisseling niet zou opmerken. Daarom is het raster bewust ver opgeschoven: wissel je de twee om, dan zie je dat meteen.
Lambert 2008 is het actuele stelsel. Vlaanderen schakelt gefaseerd om, dus voorlopig krijg je beide binnen.
Waar ligt 0,0 van elk stelsel?
Het nulpunt ligt bij alle drie bewust buiten het eigen land, zodat alle coördinaten binnen het land positief blijven.
De drie nulpunten liggen alle drie buiten het eigen land.
Stelsel | Ligging van 0,0 |
RD | 47°58′ NB / 3°19′ OL — een akker in Bourgogne |
Lambert 72 | 49°18′ NB / 2°18′ OL — net boven Parijs |
Lambert 2008 | 44°30′ NB / 3°47′ WL — in de Golf van Biskaje |
Dit verklaart waarom een ongecoördineerd model dat je uitwisselt ergens in Frankrijk terechtkomt: Archicad meldt dat zijn nulpunt 0,0 is, en 0,0 van RD ligt nu eenmaal daar.
Let op de eenheid
Coördinaten komen meestal in meter binnen, maar niet altijd.
Hetzelfde punt ziet er bijvoorbeeld zo uit:
Eenheid | Waarde | Herkenbaar aan |
Meter | 161.977,692 | Zes cijfers voor de komma |
Millimeter | 161.977.692,00 | Negen cijfers — duizend keer zo groot |
Centimeter | 16.197.769,20 | Acht cijfers — honderd keer zo groot |
Tel de cijfers voor de komma, dan weet je het meestal al. Millimeter kom je vaak tegen bij coördinaten die uit een DWG komen.
Vul de coördinaten in in de eenheid van je Working Units.
Komt wat je ontvangt in een andere eenheid binnen, dan vul je ze zelf in de juiste eenheid in. Je projectinstellingen en Working Units (Options > Project Preferences > Working Units) kunnen blijven zoals ze zijn.
Let ook op afrondingen. Werk je in millimeter, dan hou je meer cijfers over dan in meter. Rond je de aangeleverde coördinaten af, dan kan je model op een iets andere plek terecht komen — neem ze over zoals je ze kreeg.
Moet je coördinaten afleiden uit een DWG of IFC, dan zijn de translator-instellingen belangrijk.
Krijg je graden in plaats van meters?
Soms krijg je een locatie in graden door, bijvoorbeeld 52,155173° NB / 5,387203° OL (decimale graden) of 52° 09′ 18,6″ NB / 5° 23′ 13,9″ OL (graden, minuten, seconden). Dat is WGS84 van een gps, en daar kan je niets mee in een plat stelsel.
Reken eerst om met de tool van het Kadaster (voor RD) of van het NGI (voor Lambert).
Let op de volgorde. De breedtegraad hoort bij Y (Northing), de lengtegraad bij X (Easting). Draai je ze om, dan landt je project op een heel andere plek.
Volgende stap
Project Origin, Survey Point en Project North in Archicad